It is Written

Over het algemeen zijn er vijf belangrijke methoden voor het vertalen van de Bijbel:

1. ‘Formele equivalentie’ – Bij deze methode ligt de nadruk op het zo nauwkeurig mogelijk overnemen van de exacte woorden en grammaticale structuren van de oorspronkelijke tekst. Voorbeelden hiervan zijn de King James Version (KJV), de New American Standard Bible (NASB – gebaseerd op de Kritische Tekst) en de English Standard Version (ESV – eveneens gebaseerd op de Kritische Tekst, maar die zichzelf omschrijft als „in wezen letterlijk“).
2. ‘Dynamische equivalentie’ - Een gedachte-voor-gedachte-benadering die zich richt op het overbrengen van de betekenis achter de tekst, waardoor er meer flexibiliteit in de taal mogelijk is. Voorbeelden zijn de New International Version (NIV) en de New Living Translation (NLT)
3. ‘Optimale equivalentie’ - Een hybride methode die erop gericht is de sterke punten van zowel ‘formele equivalentie’ als ‘dynamische equivalentie’ te combineren en zowel nauwkeurigheid als leesbaarheid te behouden. Voorbeelden zijn de Christian Standard Bible (CSB) en de New English Translation (NET).
4. ‘Parafraseren’ - Een meer verklarende methode die de algemene strekking of boodschap van de tekst voorrang geeft boven de exacte bewoordingen. Voorbeelden zijn The Message en The Living Bible (TLB).
5. ‘Contextuele vertaling’ - Deze benadering richt zich erop de Bijbel te laten aansluiten bij de culturele en sociale werkelijkheid van de doelgroep door rekening te houden met de historische context en omstandigheden. Voorbeelden zijn de Good News Translation (GNT — voorheen de Good News Bible of Today's English Version genoemd) en de Common English Bible (CEB).

Conclusie: Het gezag van de Schrift hooghouden
Het vertalen van de Bijbel is een heilige opdracht die moet worden uitgevoerd met diep respect voor de Goddelijke oorsprong van de Schrift. Het leerstuk van de woordelijke en volledige inspiratie, zoals bevestigd in 2 Timotheüs 3:16, vraagt om een vertaalbenadering die de woorden van de Schrift zelf behoudt en ervoor zorgt dat deze getrouw worden doorgegeven aan toekomstige generaties.
De Bijbel is geen tekst die mag worden gewijzigd of aangepast aan de hedendaagse cultuur, maar een Goddelijke boodschap die in haar puurste vorm moet worden bewaard en verkondigd. Wanneer we de taak van Bijbelvertaling op ons nemen, moeten we dat doen met eerbied en verwachting, in het besef dat we uit de bladzijden van de heilige Schrift niet alleen de woorden van vroegere schrijvers horen, maar de stem van onze hemelse Vader.
‘Formele equivalentie’ blijft, ondanks de bijbehorende uitdagingen, de meest getrouwe benadering om de integriteit van de Bijbeltekst te bewaren. Door nauw aan de oorspronkelijke talen vast te houden, stelt deze methode lezers in staat om met de Bijbel om te gaan op een manier die trouw is aan de geïnspireerde vorm ervan, waarbij zowel de leerstellige nauwkeurigheid als de theologische diepgang behouden blijven. Terwijl ‘optimale equivalentie’ een compromis biedt dat nauwkeurigheid en leesbaarheid tracht te verenigen, uiten voorstanders van ‘formele equivalentie’ bedenkingen die het belang van een rigoureuze benadering van Bijbelvertaling benadrukken.
Het werk van bijbelvertaling is een voortdurende taak, aangezien er nog steeds veel talen zijn zonder een getrouwe vertaling van de Schrift. Het is een taak die toewijding aan de oorspronkelijke tekst vereist, evenals bewustzijn van zowel de lezers als de gebruikte taal. Deze taak moet echter altijd worden gekenmerkt door een diep respect voor het gezag van de Schrift en een streven om de boodschap ervan in haar puurste vorm te bewaren. Door dit zorgvuldige en weloverwogen werk blijft de Bijbel de harten van gelovigen aanspreken, hen leiden in de waarheid en hun begrip van God en Zijn wil voor de mensheid vormgeven.

YouTube interview with the John Hooper, editor of 'It is Written'

Graag voldoe ik aan het verzoek om aandacht te schenken aan het in oktober 2025 verschenen boek It is written (Er is geschreven), uitgegeven door de stichting The Bible League Trust. De ondertitel vertelt ons dat het een gids is in de schriftleer voor gelovigen. Het boek heeft geen uitgesproken academische pretentie en is op het niveau van de lezer geschreven die geen academische achtergrond heeft. Toch is het wel een gedegen, informatief en ook een vanuit de bronnen verantwoord boek. We zouden het genre kunnen typeren als populairwetenschappelijk.

De inhoud
De bundel bevat 23 hoofdstukken en drie bijlagen waarin diverse auteurs verschillende onderwerpen behandelen die gerelateerd zijn aan de orthodox-gereformeerde schriftleer. Hoofdstuk 1 gaat over de eenheid tussen het Woord van God en de gelovige. Hoofdstuk 2 gaat in op de Bijbel als Gods Openbaring. Daarna volgen hoofdstukken over de inspiratie (hoofdstuk 3), de onfeilbaarheid (hoofdstuk 4), de canon (hoofdstuk 5), Gods bewaring (hoofdstuk 6), de autoriteit (hoofdstuk 7), genoegzaamheid (hoofdstuk 8) en de helderheid (hoofdstuk 9) van de Heilige Schrift.

De tekst van de Bijbel

Daarna volgen wat ik zelf de meest interessante hoofdstukken vind: de tekst van het Oude Testament (hoofdstuk 10) en de tekst van het Nieuwe Testament (hoofdstuk 11). Dat wil zeggen de grondtekst, die de basis vormt voor de vertaling.

Wat weinig gemeenteleden in de kerk weten, is dat de grondtekst zoals wij die kennen en al eeuwen gebruiken in de kerk, volgens de tekstkritische wetenschap niet vastligt. Er verschijnen nog steeds nieuwe edities van de Bijbeltekst. Gelovigen kunnen dus volgens deze inzichten niet zeker zijn van wat de grondtekst is, omdat nieuwe vondsten en inzichten in de wetenschap ervoor kunnen zorgen dat de grondtekst wijzigt. Ook aan Nederlandse universiteiten waar voorgangers opgeleid worden voor de heilige dienst, worden de studenten in deze inzichten gekneed.

Het is duidelijk dat de auteurs van It is written net als de reformatoren, nadere reformatoren en puriteinen voor het Oude Testament uitgaan van de masoretische tekst en voor het Nieuwe Testament van de textus receptus (de ontvangen tekst), zoals die de eeuwen door is gebruikt door Gods Kerk, tot de opkomst van de kritische wetenschap en tekstkritiek in de negentiende en twintigste eeuw. Hoewel er ook vóór 1800 wel een vorm van tekstkritiek was waarbij kritische noten geplaatst werden bij de tekstoverlevering, heeft de tekstkritiek daarna een vlucht genomen. Deze inzichten vormen een aanslag op de tekst zoals die de basis vormt van de Authorised Version, oftewel de King James zoals de Trinitarian Bible Society die uitgeeft, maar ook voor de Statenvertaling zoals die in het Nederlands wordt uitgegeven door de Gereformeerde Bijbelstichting.

Overige hoofdstukken
Na deze tekstuele uitweidingen volgen hoofdstukken over Bijbelvertaling (hoofdstuk 14), inspiratie en Bijbelvertaling (hoofdstuk 15), een interview met een vertaler (hoofdstuk 16), een pleidooi voor het behoud of de terugkeer naar de King James-vertaling (hoofdstuk 17) en een bevindelijk getuigenis over de kracht van juist deze vertaling (hoofdstuk 18). Daarna volgen nog bijdragen over: Christus en de Schriften (hoofdstuk 19), de Bijbel en de Heilige Geest (hoofdstuk 20), de eenheid (hoofdstuk 21), interpretatie (hoofdstuk 22) en het antwoord van de gelovige op de Schrift (hoofdstuk 23). Het boek bevat daarnaast drie interessante bijlagen, waaronder een over gender-inclusieve taal in de moderne Bijbelvertalingen. Het blijkt dat moderne uitgangspunten over de grondtekst en over de inspiratie van de Heilige Schrift ingrijpende gevolgen kunnen hebben, ook voor de waarheid zoals die in Gods Woord tot ons komt.

Relevantie
Een Engels boek over het gezag van de Heilige Schrift is wellicht niet voor al onze lezers relevant, maar voor de lezers die het Engels machtig zijn, is het wel een aanrader. Te denken valt aan studerenden, in het bijzonder theologiestudenten en ambtsdragers, vooral voorgangers. Ook geïnteresseerde gemeenteleden kunnen dit boek lezen om onderwezen te worden in de gereformeerde schriftleer. Juist in een tijd waarin “boze raadslagen” tegen Gods heilig Woord bedacht worden (antwoord 123, Heidelbergse Catechismus) is het een leerzaam en bemoedigend boek. Het zou mooi zijn als een Nederlandse uitgever een selectie van dit werk met belangrijke hoofdstukken over de grondtekst in het Nederlands zou willen uitgeven. Het boek is met zijn 630 pagina’s een lijvig werk, keurig uitgevoerd met een harde kaft en is voor 30 euro, inclusief verzendkosten te bestellen.

Gereformeerd Venster, Maandag 16 februari 2026, Dr. D.  Baarssen