Gregorius Mees

Jeugd en studie in Groningen

Gregorius Mees werd op 1 januari 1631 te Groningen geboren. Zijn ouders heetten Jeremias Mees en Annechien Sygers; hij was het derde kind. Hij studeerde in Groningen, waar in 1614 een hogeschool was gesticht. 17 Jaar oud schreef hij, op 26 december 1648, eigenhandig in het Album: 'Gregorius Mees, Groning. phii. studiosus'.

Eerste gemeenten: Berlikum en Kantens

Na afgelegd examen werd hij, eind 1655, op 24-jarige leeftijd, beroepen te Berlikum ten noordwesten van de stad Leeuwarden. Daar trouwde hij op 16 november 1656 met Rudolpha Santvoort. In 1657 werd zijn eerstelinge, Talitha (vgl. Mark. 5, 41) er geboren.

Na voor een beroep uit Koudum te hebben bedankt, nam hij reeds in 1657 dat naar Kantens aan: een groot dorp, aan de trekvaart gelegen tussen de stad Groningen en Uithuizen. Hij bleef daar 4 jaar, en was er gezien. Allard in 1658, en Jeremias in 1660 zagen daar het levenslicht

Predikant in Groningen

Niet ouder dan 30 jaar werd Ds. Mees predikant in zijn geboortestad. Op 26 mei 1661 had de bevestiging plaats. Dus een belangrijke promotie! Sinds 1651 telde Groningen - een stad, 16 à 18.000 inwoners rijk - 8 predikanten; in 1664 kon de 9e er beroepen worden. Met genoegen werkte Ds. Mees daar. Tal van jaren verbleef hij er, en er groeide een warme, hartelijke verhouding tussen Mees en de gemeente. In 1671 ontving hij een beroep uit Amsterdam, maar het werd 'geïmprobeerd' (nl. door Amsterdams regering, die toen niet Oranjegezind was). Een moeilijk te verteren zaak voor Ds. Mees! Hij zag er een 'bekladding' niet zozeer van zijn persoon, als wel van zijn ambt in (vgl. Hagars dienst onder de vrye Sara, uit 1672; in z'n opdracht aan de regeerders van Groningen).

Naast beproevingen, gewerden Ds. en mevr. Mees in hun huwelijk vele zegeningen. In de 14 jaar die hij in Groningen doorbracht, werden de overige 5 kinderen geboren. Het jongste, Helena, zelfs 4 jaar voor zijn vertrek naar Rotterdam.

Predikant in Rotterdam

Op 44-jarige leeftijd werd Ds. Mees, eind 1675, naar Rotterdam beroepen. Het zal strijd gekost hebben. Hij was immers in Groningen geboren, er geheel opgeleid voor het ambt, en heel zijn geslacht woonde of in de stad of in de provincie.

Rotterdam werd voor Mees al gauw een 'heerlijke stad'. Op 12 januari 1676 werd hij er bevestigd, en hij deed zijn intrede uit Luk. 4: 43. Zijn traktement bedroeg
f .458,-. (Mees Az., p. 36) Rotterdam was een bloeiende gemeente. Hij was een van de 8 predikanten; in 1685 waren er 10. Van zijn 7 collega's die Mees er bij zijn komst trof, stierven er vijf voor hem, onder wie Jacobus Borstius en Franciscus Ridderus, resp. in 1680 en 1683.

Gezinsleven en beproevingen

Drie jaar woonde het gezin Mees in Rotterdam, toen de oudste dochter Talitha op 8 maart 1679 in het huwelijk trad met Jacobus Phenix, een welgesteld man (Groenhuis, p. 159). Helaas werd deze blijdschap in dat­elfde jaar verduisterd door de slepende ziekte van mevrouw Mees, in oktober 1679. Zij overleed na 4 maanden, namelijk op 15 februari 1680.

Moeder Mees overleed in de kracht van haar leven, en werd weggenomen voor de dag des kwaads. Want weldra trof de familie een nog vreselijker slag. Om een belofte, aan zijn kinderen gedaan - opdat zij van de rouw over hun zalige moeder enige verlichting mochten ontvangen - had Ds. Mees het plan gemaakt, om met hen op donderdag 30 mei 1680, op Hemelvaartsdag, een uitstapje te maken naar Dordrecht, waar men de godsdienstoefening dacht bij te wonen. Een vriend, de makelaar Melesdijck, zou hen vergezellen. Ze zouden gebruik maken van een schuit die aan schoonzoon Phenix toebehoorde. Deze schuit was echter aan de krappe kant, om een gezelschap van 9 personen, nl. Ds. Mees, de heer Melesdijck, 3 zoons, 3 dochters en een dienstbode te vervoeren.

De ramp op de Maas

Het weer was 's morgens vroeg mooi en stil. De Maas lag er schier rimpelloos bij. Maar al bijna aan de overkant gekomen, brak er een hevige storm los. De heer Melesdijck bestuurde het bootje. Hij wilde terugvaren, maar door zijn onvoorzichtig optreden schepte het vaartuig water, en al gauw daarna sloeg het om, zodat allen te water raakten. Met veel moeite werden 6 drenkelingen gered, maar helaas verdronken de oudste dochter Anna (17 jaar), Allard en de heer Melesdijck. In 'Lichtende Sterren' vindt u een uitvoerige beschrijving van het gebeuren. Het lijk van Melesdijck werd al spoedig gevonden, naar de beide kinderen is dagenlang gedregd. Toch kon Ds. Mees ze beiden begraven. Onuitsprekelijke smart en rouw! Die werden nog vermeerderd door onbillijke praat en beschuldigingen, als ware Ds. Mees in deze zaak te weinig voorzichtig geweest, en dan nog wel op Hemelvaartsdag!

Al op maandag 10 juni trad hij weer voor de gemeente op, en hij hield toen zijn eerste predicatie over 'het droevige ongeluk op de Maas', n.a.v. Jes. 43: 2; welke preek op dinsdag 18 juni door een tweede gevolgd werd; terwijl hij beide, van schets gehouden, leerredenen ruim een week later - met nog nadere bijzonderheden over het gebeurde uitgebreid ­voor de pers gereed maakte. Medelijden en nieuwsgierigheid deden vooral bij de tweede preek een enorme belangstelling voor de dienst ontstaan. De kerk was boordevol. Begin 1681 was er een 2e druk nodig.

Een nieuw huwelijk

Op 19 januari 1682 trad Ds. Mees opnieuw in het huwelijk, nl. met Maria de Mey. Zij trouwden op huwelijksvoorwaarden. Haar vader, Johan de Mey, was lid van de vroedschap. Het huiselijk geluk van vroeger zal daarmee hersteld zijn. Dit 2e huwelijk bleef kinderloos.

Zijn laatste levensjaren

Tijdens de winter van 1693-'94 was Ds. Mees vele weken erg zwak. Toch herstelde hij iets, maar de gedachte aan een spoedig heengaan bleef hem bij. Niet lang voor zijn dood, sloeg hij, tijdens een kerkbezoek, de Bijbel open, en las - daar hij meende dat het hem betreffen zou! - bij kaarslicht de tekst Deut. 31:14: 'En de Heere zeide: Ziet, uw dagen zijn genaderd om te sterven'. Het verval van krachten nam toe, en eindigde in een ontsteking van de ingewanden.