Nicolaus Schiere
Nicolaus Schiere (1670-1729) was een Friese predikant die zijn gehele werkzame leven in de provincie Friesland diende. Hij schreef verschillende werken, waarvan de Genaden-stroom der goddelijke waarheden en De waare godzaligheid de bekendste zijn. In zijn geschriften waarschuwde hij tegen een uiterlijke en schijnbare godsdienst en wees hij op het belang van ware godzaligheid. Ook wordt stilgestaan bij enkele andere werken van zijn hand en zijn visie op de prediking.
| Levensloop | |
|---|---|
| Geboren | 1670 |
| Overleden | 28-03-1729 |
| Predikantsplaatsen | |
|---|---|
| Morrha en Lioessens | 1693-1703 |
| Hallum | 1703-1707 |
| Bolsward | 1707-1729 |
Predikantschap in Friesland
De in Harlingen geboren Nicolaus Schiere was zijn gehele werkzame leven predikant in Friesland. Hij aanschouwde in 1670 het levenslicht en studeerde in Franeker theologie bij onder anderen Campegius Vitringa. In 1693 werd hij predikant te Morrha, welke plaats hij tien jaar later verwisselde voor Hallum. Op 6 maart 1707 verbond hij zich aan Bolsward, waar hij tot Zijn overlijden op 28 maart 1729 werkzaam is geweest. De gelijknamige zoon van Nicolaus was eveneens predikant; hij stond laatstelijk in Franeker, alwaar hij in 1770 overleed. Ook Theodorus, de zoon van Nicolaus junior, diende de gereformeerde kerk als herder en leraar, voornamelijk in Friese dorpjes; hij overleed in 1803.
De Genaden-stroom en de ware godzaligheid
Nicolaus Schiere heeft verschillende werken op zijn naam staan. Het eerste werkje dat van hem bekend is, heet Genaden-stroom der goddelyke waarheden, vervattende het mergh van de geheele h. god-geleertheid, in XVI. leer-oeffeningen voorgestelt, met nodige betrachtingen (1720. Kort daarna schreef de Friese predikant De waare godzaligheid geoefent en beweezen, door kennisse, geloov, liefde, belydenisse der waarheid, en door een godzaligen wandel. Voortgezet, door de gemeinschap met de kerk, en gebruik der h. sacramenten. Voor de waare oprechte fyne (1723). Het boek was, zoals de titel aangaf, geschreven 'voor de waare oprechte fyne'. Het is met name in de achttiende eeuw geweest dat de gereformeerde piëtisten 'fynen' genoemd werden; tegenwoordig heten zij meestal bevindelijk gereformeerden.
Schiere nam het op voor de ware en oprechte fijne, maar hij wees er daarbij tevens op dat er kaf onder het koren gevonden wordt. Er zijn namelijk tal van vromen die maar in schijn godzalig Zijn, die alleen maar het uiterlijke vertoon daarvan hebben. Er is veel schijn, veel bijgeloof, veel eigenwillige godsdienst, zo schreef Schiere letterlijk. Ook in de voorrede voor de Genaden-stroom wees hij op het verschil tussen schijn en zijn. De wandel van 'de zo genaamde christenen' is precies tegenovergesteld aan 'de coers des evangeliums': Niet alles wat christelijk heette, kon op Schieres goedkeuring rekenen.
Overige geschriften en zijn prediking
Na de Genaden-stroom en De waare godzaligheid zagen nog twee boeken van Schieres hand het licht: De gecruyste en opgewekte Christus, na een veertig-daagsche omwandeling op aarden na d'opstanding, verzeekert door elf verschyningen, als hooge-priester met zyn eigen bloed gaande door het heilige, de kerk, in het heilige der heiligen, de hemel (1725; in 1727 herdrukt) en De brief van den H. apostel Paulus aan den Galaaten. In zyn zaamenhang, kracht van redeneering, beteekenis van woorden en spreekwyzen vertoont en schriftmaatig betoogd, met een nootzaakelyke voor-stoffe over de wet en register voorzien (1730). ln De waare godzaligheid heeft Schiere het verschil aangewezen tussen het preken op de affecten of gevoelens en het preken op het gemoed. De laatste methode van preken hield hij voor de juiste en die heeft hij zelf altijd getracht te hanteren.
Overzicht van zijn geschriften
- Genaden-stroom der goddelyke waarheden, vervattende het mergh van de geheele h. god-geleertheid, in XVI. leer-oeffeningen voorgestelt, met nodige betrachtingen.
- De waare godzaligheid geoefent en beweezen, door kennisse, geloov, liefde, belydenisse der waarheid, en door een godzaligen wandel. Voortgezet, door de gemeinschap met de kerk, en gebruik der h. sacramenten. Voor de waare oprechte fyne.
- De gecruyste en opgewekte Christus, na een veertig-daagsche omwandeling op aarden na d'opstanding, verzeekert door elf verschyningen, als hooge-priester met zyn eigen bloed gaande door het heilige, de kerk, in het heilige der heiligen, de hemel.
- De brief van den H. apostel Paulus aan den Galaaten. In zyn zaamenhang, kracht van redeneering, beteekenis van woorden en spreekwyzen vertoont en schriftmaatig betoogd, met een nootzaakelyke voor-stoffe over de wet en register voorzien.
Geraadpleegde bronnen
- Naamlijst der predikanten, sedert de Hervorming tot nu toe, in de Hervormde Gemeenten van Friesland, ds. T.A. Romeijn.
- Het blijvende Woord, deel 3, Gereformeerde Bijbelstichting, Leerdam.
- 3. Schatkamer van de Gereformeerde Theologie in Nederland, ds. J. van der Haar.