Tjardus Greidanus
Tjardus Greidanus (1656-1712) was een Friese predikant die diende in Achlum en Hitzum. Naar aanleiding van een verwoestende brand in Hitzum publiceerde hij in 1686 twee ernstige boetepreken. Daarin riep hij zijn gemeente op tot bekering, sabbatsheiliging en geloof.
| Levensloop | |
|---|---|
| Geboren | 19-01-1656 |
| Overleden | 19-03-1712 |
| Predikantsplaatsen | |
|---|---|
| Achlum en Hitzum | 1678-1712 |
Leven en familie
Tjardus Greidanus werd op 19 januari 1656 te Franeker geboren. Zijn vader, Johannes Greidanus, was daar professor.
In februari 1678 deed Tjardus Greidanus intrede in de Friese dorpen Achlum en Hitzum. In 1695 werd ook zijn broer Petrus Johannes predikant, in Rijperkerk. Zijn zoon Ausonius, op 11 december 1701 te Achlum gedoopt, zou in 1723 eveneens predikant worden.
Tjardus Greidanus overleed op 19 maart 1712.
De brand in Hitzum en de publicatie daarover
In 1686 publiceerde Greidanus De brand-klock tot Hitzum geklipt: zijnde twee predicatien wegens de verbrandinge van een huys tot Hitzum, geschiet den 25. september 1685. Hij beschouwde deze brand, waardoor een broeder en zuster van de gemeente van hun huis en goederen werden beroofd, als een dadelijk bewijs van Gods toorn.
Kort voordat de brand uitbrak, had Greidanus in Hitzum gepreekt over Hebreeën 6:8. Volgens hem bevestigde de Heere vervolgens daadwerkelijk het woord dat Hij door de mond van Zijn knecht aan de onvruchtbare christenen had gedreigd.
De twee boetepreken
De eerste preek gaat over Jeremía 17:27: ‘Maar indien gij naar Mij niet zult horen om den sabbatdag te heiligen, en om geen last te dragen als gij op den sabbatdag door de poorten van Jeruzalem ingaat, zo zal Ik een vuur in haar poorten aansteken, dat de paleizen van Jeruzalem zal verteren, en niet worden uitgeblust.’
De tweede preek gaat over 2 Petrus 2:6: ‘En de steden van Sódom en Gomórra tot as verbrandende met omkering veroordeeld heeft, en tot een voorbeeld gezet dengenen die goddelooslijk zouden leven.’
Het zijn ernstige boetepreken, gericht op bekering van de zonde: ‘Waar is de bekering sinds de Heere een verterende brand onder ons gezonden heeft?’
Sabbatsontheiliging en oproep tot bekering
Greidanus bestrafte onder meer de sabbatsontheiliging in de gemeente. Dikwijls moest men tot droefheid zien dat op Gods dag ‘zo hier te Achlum alsook te Hitzum velen de godsdienst nalaten, en zich daarentegen begeven in het gezelschap van zodanigen die niet anders dan ijdelheid doen’.
Volgens Greidanus werden er meer mensen gezien ‘staande in het gezelschap der kaatsers en balslagers dan zittende in Gods huis, om daar de lieflijkheid des Heeren te aanschouwen, en te onderzoeken in Zijn tempel’. Hij spoorde zijn hoorders daarom aan om Gods oordeel te ontvlieden in de weg van bekering en geloof.
Overzicht van zijn geschriften
- De brand-klock tot Hitzum geklipt: zijnde twee predicatien wegens de verbrandinge van een huys tot Hitzum, geschiet den 25. september 1685.
Geraadpleegde bronnen
- Kalender 2022, Gereformeerde Bijbelstichting, Leerdam