Jacobus Oldenborg

Predikant in Friesland, Emden en Dordrecht

Witmarsum beriep de jonge kandidaat. Na de kerkelijke approbatie op 6 november 1674 nam hij de herdersstaf op in deze gemeente, waar eenmaal de zo bekend geworden Menno Simons stond. Hij stond in deze gemeente tot 1 april 1683, waarna hij vertrok naar Blija in combinatie met Hogebeintum. Van het afscheid en de intrede verschenen de preken in druk. Opmerkelijk in deze preken is het inleidende gedeelte dat een uittreksel is van de laatste preek van ds. Lollius Lollides, predikant te Oosterlittens. Deze Lollius was een broer van Regnerus en dus ook van Jacobus’ vrouw en is reeds op 24-jarige leeftijd in 1683 aan de pokken overleden te Oosterlittens. Ds. Oldenburg diende beide dorpen maar zeer kort want op 5 mei 1684 vertrok hij reeds naar Emden (Oost-Friesland).

Romeijn vermeldt nog het volgende: “Op de Synode te Franeker in 1686 gehouden, werd in de 9e zitting door gecommitteerden van die klassis voorgesteld, dat deze leeraar, hoewel te Emden staande, tot nog toe de viduale penningen had opgebracht, en voornemens daarin te volharden, verzoekende dat, na zijn versterven, deszelfs weduwe, gelijk alle andere hier te lande, de weduwgelden genieten mocht, hetwelk door de Synode werd toegestaan.”

De gemeente van Emden diende hij tot 1688. Op 8 juni 1684 verbond hij zich aan de gemeente van Dordrecht. Ook de preken uitgesproken bij het afscheid van Emden en intrede in Dordrecht verschenen in druk.

Strijd tegen dwalingen

Overlijden en geestelijke nalatenschap

Regnerus Lollides, zijn schoonvader, schreef in dit laatst genoemde boek, dat Jacobus reeds van zijn kindsheid af zich had geoefend in de Schriften. Hij onderzocht die dagelijks en wel in het bijzonder het Hooglied. Hij achtte dit boek om de uitnemendheid en voortreffelijkheid, als een zon onder de nachtlichten, als een diamant onder het goud. Tenslotte vermeldt Regnerus van hem dat hij op de leeftijd van 38 jaar zijn ziel in de hand van Zijn getrouwe God en Zaligmaker gegeven heeft. Zijn sterfjaar moet 1690 zijn geweest, de precieze datum is onbekend. Zo kwam ook een einde aan het leven van deze markante dominee die grote waardering voor zijn leermeester Coccejus had, hoewel hij hem niet slaafs volgde.

Hellebroeks waardering van Jacobus Oldenburg

Ds. Abraham Hellebroek schreef het volgende gedicht in het boek “Schriftmatige Verklaringe” (enigszins herspelt):

Dus leeft nog OLDENBORG, dat Dordtse Licht,
Ten schaa van Jezus’ Volk te vroeg gezwicht,
De dood mag zijnen hand en vingers pletteren,
Hij blijft nog leven in zijn wijze letteren.
Schoon ’t oor zijn stemgeluid, o! Dordtse kerk!
Verloor, nog ziet uw oog zijn hersenwerk,
Zijn grote ziel, verrukt in Jezus’ liefde,
Die hem zo zoet, zo minnelijk doorgriefde,
Vond in het liefdelied van Salomon
Een stof, die tong en pen verrukken kon.
Zijn milde tong kwam eerst de liefdedaden
Van Jezus en Zijn Bruid in kerkles raden,
En prijzen aan het oor. Hoe menigmaal
Scheen hart en tong verrukt in hemeltaal?
Hoe dikwijls Sionsvolk, door ’t liefelijk strelen,
De aarde met de hemel als te delen?
Nu spreekt zijn pen nog weder na zijn dood,
En schaft nog andermaal dat zielenbrood.
Kom zoek, en vind hier, Jezus’ lievelingen!
Een hartenschat van oude en nieuwe dingen;
De geestelijke kern, het ware pit,
Dat onder een verbloemde taalschors zit.
Hier wordt dit lied Schriftuurelijk ontduisterd,
En met een glans verstaanbaar opgeluisterd:
O! dat de dood ’s mans toeleg niet verkort,
En, eer het werk een eind had, had geschort.