Duirardus Duirsma

Duirardus Duirsma

Levensloop
Geboren 1681
Overleden 04-01-1735
Predikantsplaatsen
Suawoude 1705-1735

Jeugd en studie

Djurre Jacobs (later Duirardus genoemd) Duirsma werd op 18 maart 1681 in Drachten gedoopt waar zijn vader Jacobus Duirsma predikant was. Zijn exacte geboortedatum is onbekend, maar gezien de dooppraktijk in die dagen is het waarschijnlijk dat dit kort daarvoor is geweest.

Over zijn jeugd is weinig bekend. Op 26 december 1700 wordt hij als belijdend lid aangenomen in Drachten. Zijn theologische studie heeft hij aan de academie te Franeker gevold. Op 23 september 1703 wordt hij daar namelijk als lidmaat in het kerkelijk register vermeld.

Opmerkelijk is een aantekening die vader Jacobus maakte. Hij schrijft op 27 januari 1703 dat zijn beide zonen Martinus en Duirardus in het 'mennonieten vermaanhuis' zijn geweest. Daar hebben zij de vermaner Jan Sweitzes aangehoord. Er volgt een dispuut over enige zaken die zij aanmerken als onschriftuurlijk...'

Jacobus Duirsma noteert op 5 november 1704 ook dat zijn zoon Duirardus catechisatie heeft gedaan aan dertien catechisanten uit het boekje 'De korte Schets, of eerste beginselen der Goddelijk waarheden’ van D' Outrein, predikant en professor te Dordrecht.  

Vermelding in het lidmatenregister over de catechisatie gedaan door Duirardus Duirsma.

Predikant te Suawoude

Duirardus wordt op 29 juli1705 beroepen te Suawoude. Dit beroep neemt hij aan en wordt in augustus van dat jaar tot predikant bevestigd. In zijn keurig handschrift opent hij het lidmatenregister.  Hij bevindt zich dan, zo schrijft hij, in zijn 25e levensjaar.

Opmerkelijk is zijn aantekening dat hij bij zijn eerste huisbezoeken de meeste lidmaten zeer onwetend bevond. Tot bevordering van hun zaligheid besloot hij daarom hen allen te ondervragen over de nuttigste en nodigste grondstukken van de zaligmakende leer van onze Heere Jezus Christus. Dit beviel hem zo goed dat hij voornaam hiermee door te gaan tot het einde van zijn leven!

Daarbij vermeldt hij verder nog dat hij bij de leden in categorieën heeft verdeeld. Die bekwaam zijn om ook te catechiseren krijgen de letter V achter de naam. Die niet alleen zeer onwetend zijn, maar ook niet willen leren, krijgen de letter N toegewezen. Bij de onwetendste tekent hij aan: 'onw.'. Tenslotte die een weinig kennis hebben, krijgen geen letter toegewezen.

Zo krijgen Albert Martens en Akke een 'N', Bouwe en Aaltje een 'V' en Bartules Pijlus en Janke Jans 'onw.'

Lidmatenregister van de kerk te Suawoude

Verdere beschuldigingen en conflicten

Later kwamen opnieuw beschuldigingen tegen Duirsma op. Op 4 augustus 1727 moest hij tegenover de classis verklaren vrij te zijn van de dwalingen van:

  • de Arminianen
  • de Socinianen
  • de Pelagianen

Daarnaast werd hij ook beschuldigd van mennistische en spinozistische denkbeelden.

Hoewel hij de classis telkens tevreden wist te stellen, had hij het vertrouwen van een deel van zijn gemeente verloren. Er bleven klachten binnenkomen over zijn leer en levenswandel.

Opnieuw werd hij, na het ondertekenen van een verklaring betreffende de Heilige Drie-eenheid en de Godheid van Christus, in zijn bediening gehandhaafd.

Schorsing wegens levenswandel

De classis toonde gedurende lange tijd grote verdraagzaamheid tegenover Duirsma. Eerder was hij reeds wegens onzedelijkheid geschorst geweest.

In 1737 werd hij opnieuw voor een half jaar geschorst, ditmaal vanwege drankmisbruik. Hoewel de deputaten van de synode dit vonnis vernietigden, werd het later door de synode alsnog gehandhaafd.

Na zijn herstel volgden opnieuw klachten, zodanig dat een nieuwe schorsing dreigde. Zijn overlijden voorkwam verdere kerkelijke maatregelen.

Het 'boekje der vier predikanten'

Samen met drie andere predikanten stelde Martinus Duirsma het bekende catechisatieboekje samen: Kort Ontwerp van de Leere der Waarheid, die na de Godzaligheid is. 

Dit vragenboekje beleefde vele herdrukken (zeker 12) en werd in tal van gemeenten gebruikt. Het stond algemeen bekend als: 'het boekje der vier predikanten'.

De andere samenstellers waren:

Met uitzondering van Geukama werkten zij ook samen aan een verkorte uitgave speciaal bedoeld voor de kinderen: Kort Uittrekzel uit genoemd boekje ten dienste van kinderen.

Moeilijkheden rond het Avondmaal

Binnen het Kort Ontwerp stonden enkele uitspraken over de toelating tot het Heilig Avondmaal, die opnieuw moeilijkheden veroorzaakten.

De classis van Dokkum beschuldigde Duirsma ervan zich in de richting van de Labadisten te bewegen. Hoewel hierover klachten bij de synode werden ingediend, bleef een schorsing uit.

Overzicht van zijn geschriften

  1. Kort Ontwerp van de Leere der Waarheid, die na de Godzaligheid is.
  2. Kort Uittrekzel van de Leere der Waarheid, die na de Godzaligheid is.

Geraadpleegde bronnen

  1. Biographisch woordenboek der Nederlanden, deel 4.
  2. Biographisch woordenboek van protestantsche godgeleerden in Nederland. Deel 2
  3. Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW), P.C. Molhuysen en P.J. Blok, deel 8.
  4. Schatkamer van de Gereformeerde Theologie in Nederland, ds. J. van der Haar.